Επικαιρότητα

Ενεργειακή απόδοση κτιρίων: Η λύση ενάντια στην κλιματική αλλαγή και την οικονομική κρίση

Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια και όχι άδικα. Με την διαπίστωση των ανθρωπογενών επιπτώσεων στο περιβάλλον από τους επιστήμονες αλλά και με την αύξηση του κόστους της ενέργειας, η ανάγκη για μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος της σημερινής κοινωνίας είναι επιτακτική.

Τις τελευταίες δεκαετίες η εξάρτηση των ανθρώπων από το πετρέλαιο αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς, καθώς οι ανάγκες εξελίσσονται και ο σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει την κατανάλωση ολοένα και περισσότερης ενέργειας. Κάποιες καθημερινές συνήθειες που πριν από 40 χρόνια ακούγονταν αδιανόητες, σήμερα είναι απλά… αυτονόητες. Αν σκεφτόταν κανείς πριν από μερικές δεκαετίες ότι θα κυκλοφορούσε μια μέρα στο σπίτι του με κοντομάνικο ενώ έξω χιονίζει, ή ότι θα οδηγούσε κάθε μέρα 60 χιλιόμετρα για να μεταβεί στο χώρο εργασίας του, ή ότι θα κρύωνε μέσα στο γραφείο του σε περίοδο καύσωνα, θα γελούσε. Όλες αυτές οι σύγχρονες «ανέσεις» απαιτούν την κατανάλωση τεράστιων ποσοτήτων συμβατικών καυσίμων (πετρέλαιο, λιγνίτης κτλ) τα οποία για να μετατραπούν σε χρήσιμη για εμάς ενέργεια συνεπάγονται την παραγωγή τεράστιων επίσης ποσοτήτων ρυπογόνων για το περιβάλλον ουσιών. Οι ουσίες αυτές, όπως το διοξείδιο και το μονοξείδιο του άνθρακα και τα οξείδια του αζώτου συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη με συνέπειες που είναι ήδη ορατές, όπως ακραία καιρικά φαινόμενα, αύξηση των περιόδων καύσωνα, και άλλες οι οποίες θα είναι ακόμα πιο αισθητές στο μέλλον.

Με την εκμετάλλευση των ΑΠΕ καταφέρνουμε να παράγουμε σημαντικές ποσότητες καθαρής από ρύπους ενέργειας κι έτσι μειώνεται σε κάποιο ποσοστό η χρήση των ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, η διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της χώρας παραμένει περιορισμένη και η διαδικασία αδειοδότησης χρονοβόρα. Άλλωστε, είναι αδύνατο να παράγεται όλη η απαιτούμενη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, καθώς η διαθεσιμότητά τους είναι περιορισμένη. Έτσι, θα είμαστε πάντα εξαρτημένοι από τα συμβατικά καύσιμα.

Η μοναδική απάντηση στην παγκόσμια ενεργειακή κρίση είναι η εξοικονόμηση των ενεργειακών πόρων. Όπως λέει και το γνωστό ρητό, «η πιο καθαρή ενέργεια είναι αυτή που δεν καταναλώθηκε ποτέ». Στις αρχές του 21ου αιώνα οι ειδικοί υπολόγισαν ότι το 34% του συνόλου στης καταναλισκόμενης ενέργειας στην Ελλάδα προέρχεται από τον κτιριακό τομέα, ενώ στον τομέα αυτό αντιστοιχεί το 43% του παραγόμενου CO2. Αυτό οφείλεται αφενός μεν στις συνήθειές μας και αφετέρου στην κακή κατασκευή των κτιρίων. Τα περισσότερα κτίρια στην Ελλάδα είναι κατασκευασμένα πριν το 1980 που θεσπίστηκε ο πρώτος Κανονισμός Θερμομόνωσης, ενώ οι Η/Μ εγκαταστάσεις ακόμα και των πιο σύγχρονων κτιρίων έχουν γίνει χωρίς σχεδιασμό και καταντούν εξαιρετικά σπάταλες. Αυτή η σπατάλη της ενέργειας στις κτιριακές εγκαταστάσεις έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του λειτουργικού κόστους των κτιρίων, το οποίο με απλές επεμβάσεις και μεθόδους θα μπορούσε να μειωθεί δραστικά. Τα κτίρια αποτελούν επενδύσεις με υψηλό αρχικό κόστος και μεγάλη διάρκεια ζωής και οποιαδήποτε παράλειψη ή αστοχία στην κατασκευή τους την επωμιζόμαστε για πολλές δεκαετίες.

Πλέον, διαθέτουμε την τεχνογνωσία, τα υλικά και τις μεθόδους για να κατασκευάσουμε κτίρια υψηλής ενεργειακής απόδοσης και περιβαλλοντικού οφέλους, και να ανακαινίσουμε τα υπάρχοντα κτίρια προς αυτή την κατεύθυνση. Με έναν σωστό σχεδιασμό μπορούμε να πετύχουμε ακόμα και κτίρια μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας με άριστες συνθήκες διαβίωσης των χρηστών στο εσωτερικό τους. Το κόστος ενός «πράσινου» κτιρίου υπερβαίνει ελαφρώς το κόστος ανέγερσης ενός συμβατικού, όμως τα οφέλη είναι πολλαπλά για τη ζωή των κατοίκων, το περιβάλλον, αλλά και την τσέπη μας. Η απόσβεση μιας τέτοιας επένδυσης είναι πολύ σύντομη σε σχέση με τη διάρκεια ζωής του κτιρίου και τα οικονομικά οφέλη που έπονται τα απολαμβάνουμε για πάντα. Αυτά ισχύουν και για τα νέα, αλλά και για τα υφιστάμενα κτίρια.

Δυστυχώς η ελληνική αγορά δεν έχει ακόμα συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα αλλά και τα οφέλη από ένα σωστό ενεργειακό σχεδιασμό των κτιρίων. Η Ελλάδα παραμένει ανώριμη να δεχτεί μια αντίληψη που εδώ και χρόνια κυριαρχεί στην υπόλοιπη Ευρώπη. Πρέπει να πάρουμε το παράδειγμα της Ευρώπης και να δοθούν κίνητρα από την πολιτεία για την κατασκευή περιβαλλοντικά φιλικών κτιρίων, αλλά και να υπάρξει μια συντονισμένη προσπάθεια από την πλευρά των κατασκευαστών, των ιδιοκτητών και των χρηστών των κτιρίων. Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι πλέον μονόδρομος.

Κωνσταντίνα Ντρενογιάννη

Ενεργειακός Μηχανολόγος Μηχανικός